KANDİL
GECELERİNE REDDİYE
Peygamber salallahu aleyhi ve sellem'den kutlaması hakkında sahih bir
nakil sabit olmayan ve genellikle islam aleminde ve özellikle de ülkemizde,
kutlanan bazı kandil geceleri hakkında, müslümanları uyandırmayı kendimize
görev bilerek bu araştırmayı yaptık. Cenabı Hak'dan bütün müslümanlar
için faydalı olmasını dileriz.
Şimdi ise bu kandil gecelerini tertip üzerine arz edip, onları kutlamanın
meşru ve gayri meşru olması konusunda İslam alimlerinin görüşlerini
de zikredeceğiz.
1)
MEVLİT KANDİLİ:
İsminden de anlaşıldığı
üzere Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in doğduğu gecedir, Rabi'u'l-Evvel
ayının on ikinci gecesine rastlamaktadır. Bu gecenin ne fazileti ve
ne de kutlanması hakkında hiçbir rivayet sabit olmamıştır. Dolayısıyla
Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem doğum gecesini ne kendisi
ne ashabı ve ne de selefi salihin kutlamış değildir. Bunun üzerine İlim
ehli bu geceyi o maksatla ihya etmeyi ve de mevlit okumayı dinde ihdas
edilmiş bir bid'at saymışlardır. Nitekim okunan mevlidin de bu babtan
sayıldığı ilim ehlince malumdur.(l)
2)
REGAİP KANDİLİ:
Bu geceyi İhya etrnek maksadıyla Recep ayının ilk Cuma gecesi yani akşamla
yatsı arası kılınan on iki rek'atlık namazın ve bu gecenin fazileti
hakkında dayanılan rivayet şudur:
Enes İbn Malik (radıyallahu anhu) Allah Rasulu (sallallahu aleyhi ve
sellemj'in şöyle dediğini rivayet eder:
"Recep ayında orucun faziletini zikrettikten sonra, devamla) "O
ayda bulunan ilk cuma gecesinden gafil olmayın. Çünkü o, meleklerin
regaip diye isimlendirdikleri bir gecedir. Kim recep ayının ilk Perşembe
gününü oruç tutar ve o günün, akşamla yatsı arası on İki rekat namaz
kılarsa, (namazın keyfiyetini açıkladıktan sonra) Allah-u Teala o kimsenin
günahlarını bağışlar." (2)
İbnu'l-Cevzi
bu hadis hakkında şunları söyler:
"Bu hadis Allah Rasûlu (sallallahu aleyhi ve sellem) üzerine uydurmadır.
Ali İbn Abdillah İbn Cahdami bu rivayetiyle ilim ehli tarafından itham
olunup yalancı sayılmıştır. Şeyhimiz hafız Abdulvahab'ı şöyle derken
işittim: Bu hadisin ravileri meçhuldür. Ravilerle ilgili bütün kitaplarda
onları aradım ve bulamadım." (3)
İbnu'l-Cevzi
sözüne şöyle devam eder:
"Bu hadisi uyduran kimse bid'atında çok aşırı gitmiştir. Çünkü
bu namazı kılan kimse önce gündüz oruç tutacaktır. Belki de o günün
gündüzü çok sıcaktır, oruçlu olunca da akşam namazına kadar haliyle
yemek yeme imkanı bulamıyacaktır. Akşam namazından sonra, bu namaz için
uzun tesbihat sebebiyle kıyamda ve secdede duracak gayet eziyet çekmiş
olacaktır. Ben doğrusu ramazan ve teravih namazlarına nazaran insanların
bunda, nasıl izdihamlaştıklarını kıskandım. Bilakis bu namaz halk indinde
diğerinden daha büyük ve değerlidir. Çünkü bu namazda diğer beş vakit
namaza gelmeyenler hazır bulunuyor.(4)
Hafız
Ebu'l-Hitab ise şunu söyler: "Regaib namazını uydurmakla ittiham
edilen kimse Ali Ibn Abdillah İbn Cahdami'dir. Meçhul olan raviler üzerine
uydurmuştur. Ki bunlar, kitabların tümünde mevcut değildir.(5)
Hafız
el-Irakı şöyle der:
"Rezzin, kitabında bunu irad etmiştir. O uydurma bir hadistir"
(6)
İmam Tartuşi şu sözünü ekler:
"Receb ayındaki regaip namazı ise, Beyti'l-Makdis'de bizim bulunduğumuz
yerde ancak h. 480 senesinde ihdas (uydurulmuş) edilmiştir. Bundan önce
bu namazı ne gördük ve ne de duyduk." (7)
Görüldüğü
gibi bu gecede mevlit okuma işi bu namaza nisbeten yeni sayılıp daha
sonra uydurulmuştur.
3)
Mİ'RAC KANDİLİ:
Recep ayının yirmi yedinci gecesidir. Sünnet ve Bid'atler kitabının
yazarı (rh) recep ayındaki bid'atler bölümünde şunları söyler:
"Mi'rac kıssasını okuyup recep ayının yirmi yedinci gecesini kutlamak
ve bazı insanların bu geceye has bazı zikir ve ibadette bulunmaları
bid'attır. Recep, Şa'ban ve Ramazan aylarında okunan -gayrı sabît- dualar
bid'at ve uydurmadır, şayet bunlarda bir hayır olmuş olsaydı bizden
öncekiler bunda bizleri geçerlerdi. İsra, Mi'rac ve mezkur ayın ihyasına
dair hiç bir delil kaim olmamıştır." (8)
Şeyhu'l-İslam
İbn Teymiyye'de Recep ayının yirmi yedinci gecesi ile ilgili olan namaz
hakkında şöyle der:
"Muteber alimlerin belirttiği gibi; İslam alimlerin ittifakıyla
bu, (namaz) meşru değildir. Bu ancak cahil ve bid'atçı kimseden sudur
eder."(9)
Bu
gecede de mevlit okumak adet halini almıştır. Böylelikle bir bid'ata
diğer bir bid'at eklenmiş olunmaktadır.
4)
BERAAT KANDİLİ:
Beraat Kandili ise Şaban ayının ortasında olan geceye denilmektedir.
Bu gecenin faziletiyle ilgili bazı rivayetler gelmiştir. Örnek olarak
bir kaçını zikredelim.
Hz. AIi (radiyallahu anh)'dan Allah Rasûlu (sallallahu aleyhi ve sellem)
şunu demiştir:
"Şaban ayının ortasında olan gece olunca, gecesini ihya eden gündüzünü
de oruçlu geçirsin." (10)
Diğer
bir rivayet ise şöyledir: Ebu Musa el-Eş'ari (radiyallahu anh)'dan Nebi
(sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle demiştir:
"Şaban'ın ortasında bulunan gecede Allah-u Teala mahlûkatına nazar
eder. Müşrik ile cimri müstesna olmak üzere bütün mahlukatını affeder.
(11)
Yine
başka bir rivayette de şöyledir:
Hz. Aişe (radiyallahuanha)'dan Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle
demiştir:
"Bu gecede Adem oğlundan her doğacak ve ölecek olan yazılır. Ve
yine bu gecede onların amelleri yükselir ve rızıkları iner." (12)
Ancak
bu rivayetlerde zikrettiğimiz rivayetlerden hiçbirisi sahih değildir.
İlk rivayet Hz. Ali'nin rivayetidir.
İmam Busiri şöyle der: "Bu rivayetin senedinde İbnu Ebi Sebure
vardır. Asıl ismi, Ebu Bekr İbn Abdillah İbn Muhammed İbn Ebi Seburedir.
İmam Ahmed İbn Hanbel ve Yahya İbn Ma'in; bu adamın hadis uyduran bir
kimse olduğunu söylediler."(13)
İkinci
rivayete gelince, Ebu Musa el-Eş'ari'nindir. İmam Busiri der ki:
"Ebu Musa'ya ait hadisin senedi zayıftır. Bu da Abdullah bin ebi
Lehi'a'nın zayıf oluşundandır. Bir de Velid bir Müslim'in tedlis yapması
söz konusudur.(14)
Diğer
rivayette Hz. Aişe'nindir. Hz. Aişe'nin Ebu Musa'nın rivayetine benzeyen
başka bir hadisi daha vardır. İmam Beyhaki, iki rivayeti de Da'vut'ul-Kebir
kitabında tahric ettikten sonra şöyle der:
"Bu hadisin isnadında ve öncekinde de meçhul olan kimseler vardır.
Diğeri birine inzimam edilince biraz kuvvet kazanır." (15)
Bid'at
ile ilgili eserinde bu rivayetleri serdeden Ebu Şame akabinde şunu söyler:
'Bu rivayetlerde hususi bir namazın beyanı yoktur. Ancak bu gecenin
faziletini belirtmektedir. Geceyi ihya etmek ise bütün senenin gecelerinde
olduğu gibi müstehabtır. Mahzur ve münker olan şey bazı geceleri hususi
bir keyfiyette hususi bir namazla tahsis etmek, Cuma, Bayram ve Teravih
gibi ve bunu da islamın şiarından olan mezkur ibadetler gibi izhar etmektir.
(16)
BERAAT
KANDİLİNDE KILINAN NAMAZ
Aileme Ali ibn ibrahim bu namaz hakkında şöyle der:
"Şaban ayının ortasında geceleyin kılmak üzere ihdas edilen (uydurulan)
onar defa ihlas suresi okumak suretiyle cemaatle kılınan Cuma ve Bayramlardan
daha fazla önem verilen yüz rek'atlık elfiye namazına gelince, hakkında
ancak ya zayıf ya da uydurma haber ve eser gelmiştir. Kut'ul-Kulub ve
Ihyaul Ulumu'd-Din sahihlerini zikretmesine veya Salebi tefsirin kadir
gecesi olduğunu söylemesine aldanma.'(17)
Hafız
Irakı Şöyle der:
'Beraat namazı hakkındaki hadis batıldır. (18)
İbnu'l-Cevzi'de:
'Şüphesiz bu hatife uydurma" demektedir. '(19)
Şeyhu'l-İslam
ibnu Teymiyye de buna benzer söz söylemiştir.(20)
BU
NAMAZIN ÇIKIŞ TARİHİ:
imam Tartuşi şöyle anlatır: "Bana Ebu Muhammed el-Makdisi haber
vererek dedi ki: Bu, bizde ilk olarak hicri 448 senesinin evvelinde
ihdas edilmiştir. Nablus şehrinde İbnu Ebi'l-Hamra adıyla tanınan birisi
Beyt'l-Makdise geldi. Güzel tilaveti vardı, kalktı ve Mescidi Aksada
Şaban ayının ortasında (15'inde) bulunan gecede namaz kıldı, arkadan
ona birisi uydu ondan sonra bir başkası daha sonra bir diğeri eklendi,
neticede namazı bitirinceye kadar kalabalık bir cemaat oldu. Gelecek
sene yine geldi ve arkasında birçok insan bu namazı kıldı. Mescidde
bu yayıldı. Böylelikle Mescidi Aksa'a ve insanlarının evlerinde bu namaz
intişar etti. Daha sonra bir sünnetmiş gibi günümüze kadar bu namaz
devam edegeldi. (21)
Nitekim
aynı şekilde bu gecenin ihyası için camilerde mevlit okunmaktadır. Bunun
sebebi ise şeytanın bu cahillere amellerini süslü ve meşru göstermesidir.
Bazı kimseler insanların manevi gıdalarını tıkadığımız İddiasıyla bu
makaleyi hoş görmeyebilirler. Ancak bu gibi kardeşlerimize Peygamber
(sallallahu aleyhi vesellem)'in Hz. Aişe (radıyallahu anha)'dan gelen
sahih bir hadisi şerif'i hatırlatmak isteriz. "Kim bizim üzerinde
bulunmadığımız bir ameli işlerse, o amel merduttur.'(22)
Binaenaleyh,
sahih delillere dayanmayan herhangi bir amel manevi bir gıda değildir.
Cenabı Hak cümlemize hakkı hak bilip ona tabi olmayı ve batılı da batıl
bilip ondan kaçınmayı nasip eylesin ve bizleri kendi rızasına uyguna
ameller İşlemeyi nasip ve müyesser kılsın.
1)
Hayrettin Karaman İslamın ışığında günün meseleler: s. 121
2) Ebu Şame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 39-40
3)age esers. 40 İbnu'l-Cevzi, el-Mevdu'at, c.2s. 125-126
4) Ebu Şame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.30. İbnu'l-Cevzi.
el-Mevdu'at c.2s. 127
5)Ebu Şame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s.40
6)Çukayn, Es-Sunenu ve'l-Mubîede'at s. 140
7) Tatusi, EI-Havadisu ve'l-Bida'us. 133
8) Şukayri, Es-Sunenu ve 'l-Mubtede 'at s, 143 9}age. s.143
10)ibn Mace Süneni: 1388. Beyhaki, Fedailu'l-Evkst:24, Şuabu'l-İman
da3542. Ibnu'l-Cevzi, EI-ile!u'l-Mutenahiye, c.2s. 71
11) Buseyri, Misbatıu'z-Zucace fi Zevaidi İbn Mace c.2 s. 10
12)İmam Beyhaki, Ed-Da'vut'l-Kebir (el yazma) EbuŞame el-Baisu Ala inkari'l-Bida'i
ve'l-Havadisi s. 35
13)Busiri, agec.2s.10
14)age c.2s.W
15) İmam Beyhaki, Ed-Da 'vut'l-Kebir (el yazma)
16) Ebu Şame el-Baişsu Ala inkari'l-Bida'i ve'l-Havadisi s. 35
17)Muhanmed Tahir Bin Ali el-Hindi, Tezk i rai u'l-Mevduat s.45
18)Şukayri, Es-Sunenu ve'l-Mubtede'at s. 144
19)İbnu'l-Cevzi, el-Mevdu'at c.2 s. 127
20) İktidau's-Sıratu'l-Mustakim c. 2 s. 632,639
21) Tartuşi, EI-Havadisu ve'l-Bida'u s. 132
22) Buharı, Müslim.
|